زنگ فارسی

لینک بالا برای دوستانی هست که وبلاگ دارن و می‌خوان مطالب رو دنبال کنن.

آخرین نظرات

آواچه - ۲۱ (عربی در هندسه)

سه شنبه, ۱۵ خرداد ۱۳۹۷، ۰۵:۰۰ ق.ظ

دانلود آواچۀ شمارۀ ۲۱ ویراستاران: ۶ مگابایت، ۴ دقیقه

متن فایل صوتی:

عربی در فارسی، عربی‌زدایی

واژه‌های عربی در هندسه را بشمارید. خیلی بیشتر از آنچه گمان می‌کنیم، عربی در فارسی راه یافته است.

زبان فارسی ما بیش از آنچه که فکرش را بکنید با زبان عربی مخلوط شده است. اگر فکر می‌کنید واژه‌های عربی در زبان فارسی «زیاد» هستند، باید بدانید که واژه‌های عربی در زبان فارسی «خیلی زیاد» هستند. 
فقط یک نمونه:
تمام علوم ما پیش از رویارویی ایرانیان با تمدن غرب با واژه‌های عربی ساخته شده، آمیخته شده، رشد کرده، جا افتاده و پیش رفته است. امروز فقط یک نمونه واژۀ فارسی داریم:
می‌گویند «هندسه» از واژۀ پهلوی «هندسک» گرفته شده است؛ ولی نکته اینجاست که ما عربی‌اش را به‌کار می‌گیریم. معرب یا عربی شده‌اش را استفاده می‌کنیم. برای همین هم «مهندس» را از آن می‌سازیم که در ثلاثی مزید اسم فاعل است.
در هندسه دربارۀ شکل، حجم، مساحت، محیط، بُعد، ارتفاع، قاعده، طول و عرض صحبت می‌کنیم. 
ما دربارۀ حالت‌ها صحبت می‌کنیم. منطبق‌اند، موازی‌اند، عمودند، عمود منصف‌اند، مماس‌اند، متقاطع‌اند، مساوی‌اند، متساوی‌اند. اینها همه عربی هستند. 
دربارۀ اجزا صحبت می‌کنیم. نقطه عربی است. خط عربی است، ضلع، شعاع، وتر، قطر، رأس، اینها همه‌اش عربی بود.
و دربارۀ شکل‌ها صحبت می‌کنیم. بیضی، مثلث، مربع، مستطیل، ذوزنقه، اینها همه‌اش عربی بود. 
دایره عربی است. از «دور» می‌آید. اصلاً «اداره» از «دور» می‌آید. «مدیر» از «دور» می‌آید. «اداره» یعنی جایی که کارها می‌چرخد. گرچه امروزه در اداره آدم‌ها را می‌چرخانند. 
مدیر یعنی چرخاننده، گرداننده. 
«الا یا ایها الساقی، ادر کاساً و ناولها»، بگردان کاسه‌ای، بچرخان کاسه‌ای، دور، چرخاندن. و مدیر یعنی کسی که جایی را می‌گرداند. اگر بخواهیم معادل فارسی برای «مدیر» بگذاریم: «گرداننده»، «چرخاننده». و امروز بعضی از مدیرها واقعاً آدم را می‌چرخانند، می‌گردانند؛ به‌جای اینکه کارها را بگردانند یا بچرخانند، یا اداره را اداره کنند و بچرخانند یا بگردانند. وارد حاشیه نشویم.
و نام می‌بریم از مثلث قائم‌الزاویه، مختلف‌الاضلاع، منفرجه، حاده، اینها همه‌اش عربی بود. متساوی‌الاضلاع، متساوی‌الاساقین.
و دربارۀ انواع هندسه، هندسۀ تحلیلی و مثلثات، هندسۀ غیراقلیدسی، هندسۀ فضایی، اینها همه‌اش عربی بود.
ما بیش از آنچه فکر کنیم در زبان خودمان واژه‌های عربی آوردیم و زبان فارسی را با زبان عربی آمیخته‌ایم. این پدیده چه پسندیده باشد چه ناپسند، چه خوشمان بیاید چه خوشمان نیاید، چه دلمان بخواهد و چه دلمان نخواهد، واقعیتی است که باید آن را بپذیریم. 
به‌نظر شما زدودن عربی از زبان فارسی شدنی است یا نه؟ و اگر آری، پسندیده است یا نه؟ بگذارید عربی بگویم که بهتر بفهمید. عربی‌زدایی ممکن است؟ و اگر ممکن است، مطلوب است؟
۹۷/۰۳/۱۵

نظرات  (۲)

خب طبیعتاً نمی‌شه زبانی که حدود هزار و خورده‌ای ساله که با زبانت گره خورده رو حذف کرد.
حتی در همون شاهنامه‌ای که( به غلط) گفته میشه زبان فارسی رو زنده کرد هم کلمه‌های عربی وجود داره. 
اون لفظ به غلط رو چرا گفتم؟ به این دلیل که ما فکر می‌کنیم فردوسی اومد زبان فارسی رو نوشت و یا زنده کرد. نه. زبان فرسی بود. اگرچه رگ و ریشه‌های متفاوتی داشتند. این اصطلاحات هم بودن. فردوسی فقط این اصطلاحات رو در زبان شعریش استفاده کرد و باعث ماندگاری‌شون شد. درواقع شاهنامه یک بانک کلمه و اصطلاحات زبان فارسی اون دوره است. 
پاسخ:
بله. به قول دکتر حداد، اگه یه همچین کاری کنیم زبان فارسی لاغر میشه :))
راجع به شاهنامه یه چیز بامزه بگم. من وقتی بچه بودم و تازه خوندن و نوشتن یاد گرفته بودم، شاهنامه رو ندیده بودم از نزدیک و فکر می‌کردم این ابیاتی که این ور اون ور تو کتاب یا تلویزیون یا روزنامه می‌بینم ابیات پراکنده است که یه جا جمع نشده و یه دفتر داشتم که هر چی شعر از فردوسی بودو توش می‌نوشتم که یه روز همه‌شو منتشر کنم :)))
یادم هست در این وبلاگ جایی در برنامه های صبح بخیر ایران در مورد زبان علم درکشور ما صحبت شده بود و گفته بودند که مثلا زبان علم جدا از زبان عام باشد وغیره که فرهنگستان مخالفت کرده بود.
یک زمانی زبان علم ما عربی شده بود متاسفانه و بسیاری از دانشمندان قدیمی کتاب‌هایشان را  به زبان عربی  می‌نوشتند و این شد که الان می‌بینید.

پاسخ:
بله زبان علم دنیا یه زمانی عربی بود و همۀ دانشمندان هر زبانی که داشتن کتابا و مقالاتشونو به عربی می‌نوشتن.
وقتی اروپا دچار تحول و انقلاب شد کلی کتاب از عربی به زبان‌های اروپایی ترجمه کردن و یه مدت کوتاه فرانسوی زبان علم بود و الان سال‌هاست انگلیسی

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">