زنگ فارسی

لینک بالا برای دوستانی هست که وبلاگ دارن و می‌خوان مطالب رو دنبال کنن.

آخرین نظرات

آواچه - ۳۳ (بسیط‌گونه‌ها، واژه‌سازی، ترکیب)

يكشنبه, ۲۷ خرداد ۱۳۹۷، ۰۵:۲۲ ق.ظ

دانلود آواچۀ شمارۀ ۳۳ ویراستاران: ۱ مگابایت، ۳ دقیقه

متن فایل صوتی:

خیلی از واژه‌ها مرکب‌اند؛ ولی ما گمان می‌کنیم بسیط‌اند. 

▪️ «بسیط‌گونه»‌ها را بشکنید و اجزایشان را بکاوید.

برای کلمۀ بسیط‌گونه چه مثال‌هایی پیدا کردید؟ «یخچال»، «سرکوب». فکر می‌کردید «سرکوب» مرکب باشد؟ سرکوب یعنی سرش را کوبانده‌اند.

«خاک‌انداز» خیلی واضح است. ولی این‌طور به آن فکر کنید که «خاک» را با آن می‌اندازند.

آیا می‌دانستید «هوده» در زبان فارسی بوده و از زبان فارسی رفته؟ «هوده» یعنی فایده، یعنی سود. بعد «هوده» از زبان فارسی رفته بعد «بیهوده» خیلی بیهوده مانده است.

مثال‌های دیگر: «دوربین»، «فرودگاه»، «خشنود»، «ناله»، «بیمارستان». «بیمارستان» یعنی محل اقامت بیمار. ما می‌گوییم «بیمارستان» عر‌ب‌ها می‌گویند «مستشفا». آنها آنجا را محل شفا می‌دانند، ما محل بیمار. در مورد کلمۀ «بیمار» خیلی حرف داریم که «بی» و «مار» است و مار نماد چیست.

مثال‌های دیگر: «زمستان»، «چگونه». باورتان می‌شود «چگونه» مرکب باشد؟ «چه» و «گونه»، «چه‌طور»، «چه‌جور»، «چه»، «طور»، «چه»، «جور».

«سیراب» یعنی سیر شده از آب.

«بیابان»، ترکیبی از «بی» و «آب» و «ان».

ما کم‌کم که روی اینها حساس بشویم قدرت واژه‌سازی‌مان همین‌طور به‌صورت طبیعی زیاد می‌شود. یعنی لازم نیست شما یک دورۀ خاصی برای واژه‌سازی بگذرانید. یک گروه واژه‌شناسی هم هست که آنجا می‌توانید سؤالاتتان را بپرسید و اگر کشفی کردید مطرح کنید. این گروه مال ما نیست و اصلاً ربطی به مؤسسۀ «ویراستاران» ندارد. آقای ایمانی‌زاده مدیر گروه هستند. خیلی هم گروه فرهیخته‌ای است.

۹۷/۰۳/۲۷

نظرات  (۳)

۲۷ خرداد ۹۷ ، ۰۹:۴۶ آرزوهای نجیب (:
خب شاید خیلی‌هایی که اینجا رو می‌خونند رشته‌شون ادبیات نباشه،
اولین سؤالی که براشون پیش میاد اینه «بسیط» و «مرکب» یعنی چی؟
پاسخ:
آره راست میگی. توضیح میدم :)
بسیط‌گونه یعنی چی؟ متوجه‌ش نشدم.


پاسخ:
بسیط‌گونه ینی اگه خیلی دقیق بشیم و دل و روده‌ی کلمه رو بشکافیم، بسیط نیست، ولی چون اجزاش خیلی در هم ادغام شدن ما بسیط در نظرش می‌گیریم. 
مثال:
یک + گانه = یگانه
سرکه + انگبین = سکنجبین
ناو + خدا = ناخدا  
بسیط و مرکب سوال ما نیز هست:)
مار  نماد سلامتی است.
پاسخ:
به زبان ساده بخوام بگم، بسیط یعنی ساده، مرکب ینی غیرساده.
مثلاً «آوا» ساده است. ینی بسیطه. ولی «آواچه» بسیط نیست. 

بسیط نباشه، یا مشتقه، یا مرکب، یا مشتق‌مرکب. مثلاً 
آواچه مشتقه. آوا یه واژۀ مستقل به علاوۀ چه که یه پسونده
آوابر مرکبه. آوا و بر هر دوشون واژه‌های مستقل هستن و معنی دارن
آواچه‌بر! مشتق‌مرکبه :)))

مثال دیگه:
هنر ساده (بسیط)
هنرمند مشتق
هنرپرور مرکب
هنرپروری مشتق‌مرکب

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">